Οἱ ἅγιοι μάρτυρες
Τρόφιμος, Σαββάτιος καὶ Δορυμέδων
Ἑορτάζουν τὴν ιθ΄
(19η) Σεπτεμβρίου.
ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ
ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ*
Εἰς τὸν Τρόφιμον καὶ Δορυμέδοντα.
Πνέοντες ἓν
Τρόφιμε καὶ Δορυμέδον,
Ἕν ἐκ ξίφους
δέχεσθε καὶ βίου τέλος.
Εἰς τὸν Σαββάτιον.
Ξεσθεὶς
σιδήροις Σαββάτιος ὀξέσιν,
Εἰς σαββατισμὸν
θεῖον ὡς μάρτυς φθάνει.
Ἐννεακαιδεκάτῃ Τρόφιμον τάμον ἠδὲ
συνάθλους.
Στὰ χρόνια Πρόβου τοῦ βασιλέως καὶ Ἀττικοῦ Βικαρίου διαδόχου (δηλαδή, τοποτηρητοῦ τῆς Ἀντιόχειας), ἐν ἔτει σοη΄ (278) ἦλθαν ἀπὸ ξένο τόπο στὴν Ἀντιόχεια οἱ ἅγιοι τοῦτοι, ὁ Τρόφιμος κι ὁ Σαββάτιος. Κ’ ἐπειδὴ εἶδαν ὅλους τοὺς πολίτες ταραγμένους κι ἔξω φρενῶν, λόγῳ τῆς ἑορτῆς τῶν γενεθλίων τοῦ εὑρισκομένου στὴν Δάφνη τῆς Ἀντιόχειας ψευδωνύμου Ἀπόλλωνα, γιὰ τοῦτο λυπήθηκαν κατάψυχα. Κι ἀφοῦ φώναξαν πρὸς τὸν Θεὸ μ’ ἀναστεναγμοὺς καρδιᾶς γιὰ τὴν σωτηρία τῆς πόλης, φανερώθηκαν ὅτι εἶναι χριστιανοὶ καὶ γι’ αὐτὸ παρουσιάστηκαν στὸν Βικάριο‧ καὶ πρῶτα ρωτήθηκε ὁ ἅγιος Τρόφιμος, ὁ ὁποῖος ἀμέσως ὁμολόγησε μὲ παρρησία τὴν πίστη κ’ εὐσέβεια στὸν Χριστό. Κι ἀφοῦ λοιπὸν γυμνώνεται καὶ τεντώνεται ἀπ’τὰ τέσσερα μέρη τοῦ σώματος δέρνεται τόσο δυνατά, εἰς τρόπον ὥστε ὅλη ἡ ἐκεῖ γῆ κοκκίνησε ἀπ’τὸ αἷμα. Ἔπειτα κρεμιέται καὶ γδέρνεται στὰ πλευρά‧ μετὰ φυλακίζεται καὶ τεντώνεται στὶς τέσσερις τρύπες τοῦ βασανιστικοῦ καὶ τιμωρητικοῦ ξύλου.
Μετὰ ἀπὸ τοῦτο παρουσιάζεται
στὸν Βικάριο κι ὁ Σαββάτιος· κ’ ἐπειδὴ κι αὐτὸς μὲ παρρησία ὁμολόγησε τὸν
Χριστό, γιὰ τοῦτο κτυπιέται στὶς παρειὲς καὶ καταγδέρνεται στὰ πλευρὰ μὲ σιδερένια νύχια· ἔπειτα
βγάζουν τὰ κόκκαλά του ἀπ’τοὺς ἁρμούς, σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε ἔμειναν γυμνὰ χωρὶς
κρέατα, ἡ δὲ κοιλιὰ καὶ τὰ σπλάγχνα του καταπληγώθηκαν. Κι ἀφοῦ τὸν κατέβασαν ἀπ’τὸ
ξύλο, παρέδωκε, ὁ τρισμακάριστος, τὸ πνεῦμα του εἰς χεῖρας Θεοῦ κ’ ἔλαβε τὸ στεφάνι
τῆς ἀθλήσεως.
Ὁ δὲ Τρόφιμος στάλθηκε στὰ
Σύνναδα –ποὺ ἦταν πόλη εὑρισκομένη στὴν Φρυγία– πρὸς τὸν Περίννιο τὸν ἡγεμόνα τῆς
Φρυγίας Σαλουταρίας, φορῶντας ὑποδήματα καρφωμένα μὲ σιδερένια κι αἰχμηρὰ καρφιά.
Κι ἀφοῦ παρουσιάστηκε σ’ αὐτὸν ὁμολογεῖ μὲ περισσότερη ἀνδρεία τὴν πίστη στὸν
Χριστό. Τότε λοιπὸν τεντώνεται γιὰ δεύτερη φορὰ ἀπ’τὰ τέσσερα μέρη τοῦ σώματος,
δέρνεται σκληρότερα μὲ λουριὰ βοδιοῦ, κι ἀφοῦ δέθηκε σὲ ξύλο καταγδέρνεται ἀνελεήμονα
γιὰ πολλὲς ὧρες. Κ’ ἔπειτα καταραντίζεται στὶς πληγὲς μὲ ξύδι κι ἁλάτι καὶ
κατακαίγεται στὰ πλευρὰ μ’ ἀναμμένες λαμπάδες· κι ἀφοῦ καταφαγώθηκαν οἱ σάρκες
του τὸν ἔριξαν στὴν φυλακή, καὶ σφάλισαν τὰ πόδια του στὸ τιμωρητικὸ ξύλο.
Τότε δὲ ὁ Δορυμέδων, ποὺ ἦταν
πρῶτος τῶν ἄλλων βουλευτῶν, μπῆκε στὴν φυλακὴ καὶ φρόντιζε τὸν μάρτυρα· ἐπειδὴ ὅμως
ἔλειψε καὶ δὲν πῆγε νὰ θυσιάσει στὰ εἴδωλα μαζὶ μὲ τὸν ἡγεμόνα, ρωτήθηκε περὶ
τούτου κι ὁμολόγησε μὲ παρρησία τὴν πίστη στὸν Χριστό. Ἀμέσως ρίχτηκε στὴν
φυλακή· τὴν δὲ ἐρχομένη ἡμέρα ἐπειδὴ ἤλεγξε τὸν τύραννο, γιὰ τοῦτο κάρφωσαν τὰ
πλευρά του μὲ σιδερένια σουβλιά. Ἔπειτα τὸν κρέμασαν κι ἔξυσαν ἀνηλεῶς τὰ πλευρὰ
καὶ τὶς παρειές του· ὕστερα τοῦ ξερίζωσαν τὰ δόντια, ἐνῶ τὰ μαλλιὰ καὶ τὰ γένια
του τὰ καταμάδησαν σκληρότατα· κι ἔτσι τὸν ἅπλωσαν ἐπάνω στὴν φωτιά.
Μετὰ ταῦτα ὁδηγεῖται πάλι ὁ
ἅγιος Τρόφιμος στὸ βῆμα καὶ δείχνει περισσότερη παρρησία. Γι’ αὐτὸ τὸν ξανακρέμασαν
καὶ μὲ πυρωμένα σουβλιὰ τοῦ ἔβγαλαν ἀνηλεῶς τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ πάλι τὸν ἔριξαν
στὴν φυλακή. Ἔπειτα ὁδηγοῦνται στὸ βῆμα καὶ οἱ δύο μαζί, ὁ Τρόφιμος κι ὁ
Δορυμέδων, καὶ δίνονται τροφὴ σὲ μιὰ ἄγρια καὶ πεινασμένη ἀρκούδα· κ’ ἐπειδὴ
φυλάχθηκαν ἀβλαβεῖς, δίνονται ὡς τροφὴ μιᾶς λεοπάρδαλης· καὶ μετὰ ταῦτα δίνονται
τροφὴ σ’ ἕνα λιοντάρι· ὁ ὁποῖος ἐπειδὴ παρεκινεῖτο ἀπ’ τὸν λεοντοκόμο νὰ
κατασπαράξει τοὺς ἁγίους, διὰ τοῦτο ὅρμησε ἐναντίον του κ’ εὐθὺς τὸν κατασπάραξε.
Ἐπειδὴ δέ, οἱ ἅγιοι ἔμειναν ἀβλαβεῖς ἀπὸ τόσα φρικτὰ βασανιστήρια, χάριν τούτου
ἀποκεφαλίσθηκαν κ’ ἔτσι τελείωσαν τὸν τόσο μεγάλο ἀγῶνα τοῦ μαρτυρίου τους.
Ταῖς
Αὐτῶν ἁγίαις πρεσβείαις, Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς. Ἀμήν.
* «Συναξαριστὴς τῶν δώδεκα μηνῶν»
τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, τόμ. 1ος, σελ. 169-171. (Μικρὴ φραστικὴ
διασκευή, ὑπὸ ἱερομ. Ν. ἁγιορείτου).