ΚΥΡΙΑΚΗ Ε΄ ΜΑΤΘΑΙΟΥ
(Ματθαίου Η΄ 28–34 καὶ Θ΄ 1)
ΟΜΙΛΙΑ
ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΜΗ ΖΗΤΟΥΜΕ ΑΝΤΑΠΟΔΟΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ
ΕΥΕΡΓΕΤΗΘΕΝΤΕΣ
ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ τοῦ ΘΕΟΤΟΚΗ*
Μὴ παραδράμουμε ἀπερίσκεπτα, ἀδελφοί,
τὴν ἀνεξικακία τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ
Χριστοῦ πρὸς τοὺς ἀχαρίστους Γεργεσηνούς· διότι ἡ σκέψη σχετικὰ μ’ αὐτὴν διδάσκει
τὴν διόρθωση μιᾶς ἁμαρτίας, στὴν ὁποία σχεδὸν πάντες ἀνεπαίσθητα περιπίπτουμε.
Ἐμεῖς ἀπὸ συνήθεια κακίζουμε (κακιώνουμε) ἀσυλλόγιστα μέ ’κείνους, οἱ ὁποῖοι γίνονται ἀχάριστοι πρὸς τὶς εὐεργεσίες μας. Καὶ ὅτι ἡ
ἀχαριστία εἶναι μεγάλη ἁμαρτία, τοῦτο τὸ φανέρωσε ὁ θεάνθρωπος Ἰησοῦς, ὅταν
εἶδε τὴν ἀχαριστία τῶν δέκα λεπρῶν. Αὐτοὶ καὶ οἱ δέκα μαζὶ ὑψώνοντας τὴν φωνὴ
κραύγασαν μεγαλόφωνα· «Ἰησοῦ ἐπιστάτα,
ἐλέησον ἡμᾶς», δηλαδή· Ἰησοῦ
διδάσκαλε, ἐλέησέ μας1. Κι ὁ μὲν Ἰησοῦς τοὺς σπλαγχνίστηκε καὶ
τοὺς εἶπε: Πηγαίνετε στοὺς ἱερεῖς καὶ δεῖξτε σ’ αὐτοὺς τὰ καταλεπρωμένα μέλη
σας. Κ’ ἐκεῖνοι, ὑπακούοντας πρόθυμα στὸ θεῖο πρόσταγμά Του, ἔτρεξαν πρὸς τοὺς
ἱερεῖς· ἀλλὰ προτοῦ φθάσουν, δηλαδὴ καθ’ ὁδὸν καθαρίστηκαν. Ἕνας μόνο ἀπ’ αὐτούς,
Σαμαρείτης, εὐθὺς ἐπέστρεψε στὸν Ἰησοῦ Χριστό, «καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ εὐχαριστῶν αὐτῷ»,
δηλαδή· κ’ ἔπεσε μὲ τὸ πρόσωπο κατὰ γῆς
κοντὰ στὰ πόδια τοῦ Ἰησοῦ, εὐχαριστῶντάς Τον ἐκ βάθους ψυχῆς2.
Τότε λοιπὸν ὁ Ἰησοῦς ἤλεγξε τὴν ἁμαρτία τῆς ἀχαριστίας λέγοντας· «οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; οἱ δὲ ἐννέα
ποῦ; οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι δόξαν τῷ Θεῷ εἰμὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος;»,
δηλαδή· δὲν καθαρίστηκαν καὶ οἱ δέκα; Οἱ ἄλλοι
ἐννέα ποῦ εἶναι; Δὲν θεώρησαν καθῆκον τους νὰ ἐπιστρέψουν καὶ νὰ δοξάσουν τὸν
Θεό, ἐκτὸς ἀπὸ τοῦτον ποὺ εἶναι ἀλλοεθνής;3. Ὁ ἀχάριστος ἀθετεῖ
τοὺς νόμους ὄχι μόνο τῆς λογικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς ἄλογης φύσεως· διότι καὶ τ’
ἄλογα ζῶα εὐεργετούμενα δείχνουν ὅπως μποροῦν τὴν εὐχαριστία πρὸς τοὺς ἀνθρώπους
ποὺ τὰ εὐεργετοῦν· καὶ διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς ἤλεγχε τοὺς Ἰσραηλῖτες γιὰ τὴν ἀγνωμοσύνη
ποὺ ἔδειχναν στὶς ἄμετρες εὐεργεσίες του. Καὶ τὸ βόδι, –ἔλεγε σ’ αὐτοὺς διὰ τοῦ
Προφήτου Ἡσαΐου–, γνωρίζει τὸν εὐεργέτη του, κι ὁ ὄνος διακρίνει τὴν φάτνη τοῦ
δεσπότου του, σεῖς ὅμως οἱ Ἰσραηλῖτες οὔτε γνωρίζετε, οὔτε διακρίνετε τῶν
εὐεργεσιῶν μου τὸ πλῆθος. «Ἔγνω βοῦς τὸν
κτησάμενον καὶ ὄνος τὴν φάτνην τοῦ κυρίου αὑτοῦ· Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω καὶ ὁ
λαός μου οὐ συνῆκεν», δηλαδή· τὸ βόδι
γνωρίζει τὸν ἰδιοκτήτη του κι ὁ ὄνος γνωρίζει τὴν φάτνη, ἰδιοκτησία τοῦ κυρίου
του· ὁ ἰσραηλιτικὸς ὅμως λαὸς δὲν μὲ ἀναγνωρίζει ὡς κύριό του, δὲν ἔχει οὔτε
στοιχειώδη κατανόηση γιὰ μένα4. Ἁμαρτάνει, ναί, ὁ ἀχάριστος κατὰ πάντων τῶν νόμων, ἐπειδὴ καὶ ἡ αἰσθητικὴ φύση,
καὶ ἡ λογικὴ διάκριση, καὶ ὁ Θεὸς θέλει
τὴν εὐχαριστία· πλὴν ὅμως, κι αὐτὸς ὁ εὐεργέτης ὅταν ἀγανακτεῖ κατὰ τοῦ ἀχαρίστου,
χάνει τῆς εὐεργεσίας τὸν μισθὸ κι ἁμαρτάνει βαρέως.