«Ὅτε οἱ ἔνδοξοι Μαθηταί…»
(ΜΕΤΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ)
Τοῦ
μακαριστοῦ
Ἀρχιμ.
Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου*
Τροπάριον. Ἦχος πλ. δ΄.
Ὅτε οἱ ἔνδοξοι μαθηταί, ἐν τῷ νιπτῆρι τοῦ δείπνου ἐφωτίζοντο, τότε
Ἰούδας ὁ δυσσεβής, φιλαργυρίαν νοσήσας ἐσκοτίζετο, καὶ ἀνόμοις κριταῖς, σὲ τὸν
δίκαιον Κριτὴν παραδίδωσι. Βλέπε χρημάτων ἐραστά, τὸν διὰ ταῦτα ἀγχόνῃ
χρησάμενον, φεῦγε ἀκόρεστον ψυχὴν τὴν Διδασκάλῳ τοιαῦτα τολμήσασαν. Ὁ περὶ
πάντας ἀγαθός, Κύριε δόξα σοι.
Ἑρμηνεία:
Τὸ Εὐχέλαιο
Τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιμανδρίτου Γαβριήλ,
Προηγουμένου Ἱ. Μ. Διονυσίου Ἁγίου
Ὄρους*
Εἶναι καὶ αὐτὸ προαιρετικὸ μυστήριο δοσμένο ἐκ Θεοῦ πρὸς τοὺς πάσχοντες γιὰ ἴαση ψυχῆς καὶ σώματος. Διενεργεῖται στὶς ἐκκλησίες, στὰ νοσοκομεῖα καὶ στοὺς οἴκους ὑπὸ ἱερέων καὶ χρίεται δι’ αὐτοῦ ὁ ἀσθενὴς καὶ οἱ παρευρεθέντες διὰ τοῦ καθαγιασθέντος ἐλαίου ὑπὸ τῶν τελετουργῶν ἱερέων. Ἡ τέλεση τοῦ μυστηρίου τούτου ἀναφέρεται στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, ὡς ὑλικὸ διὰ τοῦ ὁποίου χρίονταν οἱ βασιλεῖς, ἐξ οὗ καὶ ἐκαλοῦντο «Χριστοὶ Κυρίου», καὶ στὸ Ψαλτήριο λέγει ὁ Θεός: «Εὗρον Δαβίδ τὸν δοῦλον μου, ἐν ἐλαίῳ ἁγίῳ μου ἔχρισα αὐτόν».
Ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τετάρτη
ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ*
Γυνὴ βαλοῦσα σώματι Χριστοῦ μύρον,
τὴν Νικοδήμου προὔλαβε σμυρναλόην.
Τρεῖς γυναῖκες βρίσκουμε στὰ ἅγια Εὐαγγέλια ποὺ ἄλειψαν τὸν Κύριο μὲ μύρο· μία εἶναι ἐκείνη περὶ τῆς ὁποίας λέγουν οἱ θεῖοι Εὐαγγελιστές, ὁ Ματθαῖος καὶ ὁ Μᾶρκος· δεύτερη εἶναι ἐκείνη γιὰ τὴν ὁποία διηγεῖται ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης· καὶ οἱ δύο ἐκεῖνες, καθὼς φαίνεται, ἦσαν τίμιες καὶ σεμνές, διότι γιὰ ἐκείνη ποὺ γράφουν ὁ Ματθαῖος καὶ ὁ Μᾶρκος πόρνης ὄνομα δὲν ἀκούγεται· ἐκείνη γιὰ τὴν ὁποία λέγει ὁ θεῖος Ἰωάννης ἦταν ἀδελφὴ τοῦ Λαζάρου, τὴν ὁποία, ὅπως λέγει ὁ Εὐαγγελιστής, ἀγαποῦσε ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶναι φανερὸ ὅτι τὴν ἀγαποῦσε ἐπειδὴ ἦταν τιμημένη καὶ σεμνή. Ἡ τρίτη ποὺ ἄλειψε τὸν Κύριο μὲ μύρο ἦταν πόρνη, καθὼς τὸ λέγει ρητῶς ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς, τέτοιας λογῆς, διότι ρώτησε κάποιος τῶν Φαρισαίων γιὰ νὰ φάγει μετ’ αὐτοῦ, καὶ εἰσελθὼν στὴν οἰκία τοῦ Φαρισαίου ἀνεκλίθη· καὶ ἰδοὺ γυναῖκα στὴν πόλη, ἡ ὁποία ἦταν ἁμαρτωλός, καὶ τὰ ἑξῆς· ἁμαρτωλός, δηλαδὴ πόρνη.
«Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή…»
(ΜΕΤΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ)
Τοῦ
μακαριστοῦ
Ἀρχιμ.
Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου*
Δόξα Πατρί… Καὶ νῦν…
Ἦχος
πλ. δ΄.
(Ποίημα Κασσιανῆς Μοναχῆς)
Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή, τὴν σὴν αἰσθομένη Θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν, ὀδυρομένη μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει. Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι, ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας, ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος, ἔρως τῆς ἁμαρτίας. Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων, ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ· κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας, ὁ κλίνας τοὺς οὐρανούς, τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει· καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας, ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν, τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις, ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν, κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη. Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους, τίς ἐξιχνιάσει ψυχοσῶστα Σωτήρ μου; Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.
Ἑρμηνεία:
«Σὲ τὸν τῆς Παρθένου Υἱόν…»
(ΜΕΤΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ)
Τοῦ
μακαριστοῦ
Ἀρχιμ.
Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου*
Στιχηρὸ Ἰδιόμελο Αἴνων.
Ἦχος α΄.
Σὲ
τὸν τῆς Παρθένου Υἱόν, πόρνη ἐπιγνοῦσα Θεὸν ἔλεγεν, ἐν κλαυθμῷ δυσωποῦσα, ὡς
δακρύων ἄξια πράξασα. Διάλυσον τὸ χρέος, ὡς κἀγὼ τοὺς πλοκάμους· ἀγάπησον
φιλοῦσαν, τὴν δικαίως μισουμένην, καὶ πλησίον τελωνῶν σε κηρύξω, Εὐεργέτα
φιλάνθρωπε.
Ἑρμηνεία:
Ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τρίτη
ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ*
Τρίτη μεγίστη παρθένους δέκα φέρει,
νίκην φερούσας ἀδεκάστου Δεσπότου.
Ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τρίτη, ὑπόθεση ἔχει καθ’ αὐτὸ τὴν παραβολὴ τῶν δέκα Παρθένων, ἐπειδὴ καὶ ὁ Κύριος ἀναβαίνοντας στὰ Ἱεροσόλυμα κι’ ἐρχόμενος στὸ πάθος ἔλεγε στοὺς Μαθητές Του αὐτὲς τὶς παραβολές, μερικὲς δὲ καὶ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους ἀποβλέποντας τὶς ἔλεγε.
Τὴν παραβολὴ δὲ τῶν δέκα Παρθένων ἔλεγε παρακινῶντας σὲ ἐλεημοσύνη, διδάσκοντας συγχρόνως καὶ πρὶν μᾶς φθάσει τὸ τέλος τοῦ θανάτου νὰ εἴμασθε ἕτοιμοι. Διότι περὶ παρθενίας καὶ περὶ εὐνούχων πολλὰ δίδαξε καὶ πολλὴ δόξα ἔχει ἡ παρθενία. Καὶ πράγματι μέγα κατόρθωμα εἶναι ἡ παρθενία, ἀλλὰ γιὰ νὰ μὴ τύχει καὶ κανένας τὴν ἀρετὴ αὐτὴ κατορθώνοντας ἤθελε ἀμελήσει τὶς ἄλλες ἀρετὲς καὶ μάλιστα τὴν ἐλεημοσύνη, μὲ τὴν ὁποία λάμπει τῆς παρθενίας ἡ λαμπάδα, διὰ τοῦτο τὸ Ἱερὸ Εὐαγγέλιο μᾶς προβάλλει τὴν παραβολὴ αὐτή, καὶ τὶς μὲν πέντε παρθένους, φρόνιμες ἀνακηρύττει, ἐπειδὴ κοντὰ στὸ καλὸ τῆς παρθενίας φρόντισαν καὶ εἶχαν πολὺ καὶ πλουσιοπάροχο καὶ τὸ ἔλαιο τῆς ἐλεημοσύνης· τὶς δέ, ἄλλες πέντε παρθένους ὀνόμασε μωρές, ἐπειδὴ εἶχαν μὲν καὶ αὐτὲς τὸ κατόρθωμα τῆς παρθενίας, ὅμως ἐλεημοσύνη δὲν εἶχαν ἱκανὴ καὶ ὅση ἔπρεπε νὰ ἔχουν· καὶ γιὰ τοῦτο τὶς ὀνόμασε μωρές, δηλαδὴ ἀνόητες, ἐπειδὴ τὸ μεγαλώτατο καὶ δυσκολώτατο ἔργο εἶχαν κατορθώσει, τὸ δὲ μικρότερο καὶ εὐκολώτερο, δηλαδὴ τὴν ἐλεημοσύνη, κατεφρόνησαν· καὶ δὲν εἶχαν διαφορὰ ἀπὸ τὶς πόρνες, διότι οἱ μὲν πόρνες νικῶνται ἀπὸ σώματα, αὐτὲς δὲ οἱ ἀνελεήμονες νικήθηκαν ἀπὸ τὰ χρήματα. Καὶ καθὼς πηγαίνει ἡ νύκτα τῆς παρούσης ζωῆς πρὸς τὸ τέλος, ἐνύσταξαν ὅλες οἱ παρθένες καὶ ἐκάθευδον, δηλαδὴ ἀπέθαναν, διότι ὕπνος λέγεται ὁ θάνατος· ἔπειτα στὸ μέσον τῆς νυκτὸς ἀκούσθηκε φωνὴ ποὺ ἔλεγε: ἐγείρεσθε, ἰδοὺ ὁ Νυμφίος, ἐξέλθετε εἰς ἀπάντησιν.
«Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν ἁγίων σου …»
(ΜΕΤΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ)
Τοῦ
μακαριστοῦ
Ἀρχιμ.
Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου*
Στιχηρὸ Ἰδιόμελο Αἴνων.
Ἦχος α΄.
Ἐν ταῖς λαμπρότησι τῶν ἁγίων σου, πῶς εἰσελεύσομαι ὁ ἀνάξιος; Ἐὰν γὰρ
τολμήσω συνεισελθεῖν εἰς τὸν νυμφῶνα, ὁ χιτών με ἐλέγχει, ὅτι οὐκ ἔστι τοῦ
γάμου, καὶ δέσμιος ἐκβαλοῦμαι ὑπὸ τῶν Ἀγγέλων. Καθάρισον, Κύριε, τὸν ῥύπον τῆς
ψυχῆς μου, καὶ σῶσόν με ὡς φιλάνθρωπος.
Ἑρμηνεία:
«Τὸν Νυμφίον, ἀδελφοί, ἀγαπήσωμεν…»
(ΜΕΤΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ)
Τοῦ
μακαριστοῦ
Ἀρχιμ.
Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου*
Κάθισμα.
Ἦχος δ΄. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ…
«Τὸν
Νυμφίον ἀδελφοὶ ἀγαπήσωμεν, τὰς λαμπάδας ἑαυτῶν εὐτρεπίσωμεν, ἐν ἀρεταῖς
ἐκλάμποντες καὶ πίστει ὀρθῇ, ἵνα ὡς αἱ φρόνιμοι, τοῦ Κυρίου παρθένοι, ἕτοιμοι
εἰσέλθωμεν, σὺν αὐτῷ εἰς τοὺς γάμους· ὁ γὰρ Νυμφίος δῶρον ὡς Θεός, πᾶσι παρέχει
τὸν ἄφθαρτον στέφανον.»
Ἑρμηνεία:
Ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Δευτέρα
ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΔΗΜΟΥ ΤΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ*
Σώφρων Ἰωσὴφ δίκαιος κράτωρ ὤφθη
καὶ σιτοδότης· ὢ καλῶν θημωνία!
Τὴν συναγωγὴν συκῆν Χριστὸς Ἑβραίων,
καρπῶν ἄμοιρων πνευματικῶν εἰκάζων,
ἀρᾷ ξηραίνει· ἧς φύγωμεν τὸ πάθος.
Τὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Δευτέρα φέρνουμε στὴν ἐνθύμησή μας δύο ἱερὰ διηγήματα, ἕνα τοῦ μακαρίου Ἰωσὴφ τοῦ Παγκάλου, γυιοῦ τοῦ Πατριάρχου Ἰακώβ, καὶ ἄλλο τῆς ξηρανθείσης συκῆς, ποὺ διηγοῦνται τὰ Ἱερὰ Εὐαγγέλια· καὶ ἀπὸ τοῦτα κάνουμε ἀρχὴ τῶν Ἁγίων Παθῶν τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ὀ Ἰωσὴφ παραλαμβάνεται εἰς τύπον τοῦ Χριστοῦ, διότι στάθηκε γυιὸς τελευταῖος τοῦ Πατριάρχου Ἰακώβ, ἀπὸ τὴν Ραχὴλ γεννηθείς, φθονήθηκε ὅμως ἀπὸ τοὺς ἴδιους του τοὺς ἀδελφοὺς ἐξ αἰτίας κάποιων ὀνειράτων, ποὺ εἶδε καὶ τὰ διηγήθηκε σ’ αὐτούς, τὰ ὁποῖα φανέρωναν πὼς ἔχουν νὰ τὸν προσκυνήσουν. Καὶ πρῶτα μὲν τὸν ἔβαλαν μέσα σ’ ἕνα ξηρόλακκο, τάχα μὴ θέλοντας νὰ τὸν θανατώσουν, μετὰ ταῦτα βγάνοντάς τον ἀπ’ τὸν λάκκο τὸν πώλησαν σκλάβο στοὺς Ἰσμαηλῖτες γιὰ τριάντα ἀργύρια, καὶ αἱματώσαντες τὸ φόρεμά του μὲ αἷμα προβάτου μὲ αὐτὸ ἐξηπάτησαν τὸν γέροντα τὸν πατέρα του, διότι τὸ ἔφεραν σ’ αὐτὸν καὶ τὸν ἔκαμαν νὰ πιστεύσει πὼς τὸν ἔφαγαν τὰ θηρία ἔξω στὴν ἔρημο. Οἱ δὲ Ἰσμαηλῖτες πηγαίνοντας στὴν Αἴγυπτο τὸν πούλησαν καὶ αὐτοὶ στὸν ἀρχιευνοῦχο τοῦ βασιλιᾶ ποὺ ὀνομαζόταν Πετεφρῆς.
«Τὸν νυμφῶνά σου βλέπω…»
(ΜΕΤΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ)
Τοῦ
μακαριστοῦ
Ἀρχιμ.
Ἐπιφανίου Ἰ. Θεοδωροπούλου*
Ἐξαποστειλάριον
Ἦχος γ΄. Αὐτόμελον.
Τὸν
νυμφῶνά σου βλέπω, Σωτήρ μου κεκοσμημένον, καὶ ἔνδυμα οὐκ ἔχω, ἵνα εἰσέλθω ἐν
αὐτῷ, λάμπρυνόν μου τὴν στολὴν τῆς ψυχῆς, Φωτοδότα, καὶ σῶσόν με.
Ἑρμηνεία: